SHU KO'HNA ZAMINDA TUG'ILISH,

YASHASH-BAXT!

+998 62 375 24 69

220900 Хива шаҳри

Н. Кубро қўчаси 46-уй

“XIVA TONGI” нашриёт уйи

Главная  /  Туризм

Хива сайёҳлар нигоҳида

Палов ўзбек ошхонасининг энг тансиқ таоми, халқимизнинг меҳмондўстлиги ва бағрикенглиги ифодаси, дастурхонимиз кўрки. ЮНЕСКО ташкилоти 11 – сессиясида “Палов маданияти ва анъаналари” инсониятнинг номоддий маданий мероси сифатида маҳсус рўйхатга киритилди. Бу халқимиз бой маданиятининг халқаро миқёсдаги яна бир эътирофидир.
Дунёда қанча миллат бўлса, уларнинг ўз миллий ошхонаси бор ва бу ўша халқнинг миллий урф-одатлари ўзаги ҳисобланади. Ўзбек борган ҳамма мамлакатда, албатта палов пиширилади. Юртимизга келаётган чет эллик сайёҳлар асосан палов ҳақида ўз юртларида мароқ билан гапириб беришади.
Ривоят қилинишича, Ибн Сино ҳолсиз бўлиб қолган бемор йигитнинг отасига етти хил масаллиқдан бўлган таом ўғлининг дардига даво бўлишини айтади. Бу таом айнан палов бўлиб, масаллиқлари ёғ, гўшт, пиёз, сабзи, гуруч, сув ва туз. Лекин кейинчалик баъзан мавсумга ва таъбга кўра қўшимча маҳсулотлар беҳи, ўрик, шолғом, саримсоқпиёз, тухум, нўхат, қовоқ, майиз ва бошқа масаллиқлар солиб тайёрланадиган бўлди.
Яқинда Тошкентда ўтказилган “Лучшее блюда Food Festival 2017” фестивалида хивалик Дониёр Машарипов муваффақиятли қатнашиб, диплом билан тақдирланди.
Меҳмоннинг сийлови ҳам асосан палов ҳисобланади. Мен ишлаётган “Мирзабоши” меҳмонхонасига ташриф буюраётган чет эллик меҳмонлар ҳам миллий таомимизни севиб тановул қилишади.
Яқинда “Ичон-қаъла” музей-қўриқхонасида ўтказилган “Палов – ўзбек миллий таоми” кўргазмаси ҳам ўзбек халқининг бой тарихи ва маданиятини ўрганиш, ушбу бойликларни ёш авлод ўртасида кенг тарғиб этишга бағишланди. Уларда тарихий мерос ва халқ анъаналарига ҳурмат-эҳтиром туйғуларини уйғотиш муҳим аҳамият касб этади.
Ўзбекистон Республикаси мус-тақиллигининг 26 йиллиги олдидан қадриятларимизни улуғлаш ва тарғиб этишга қаратилган бу хил тадбирларини кўплаб ўтказишни режалаштирдик.
З.МЕЙЛИЕВА,
“Ичон-қаъла” давлат музей-қўриқхонаси “Қадимги Хоразм маданияти тарихи” бўлими илмий ходими.


22.08.2017 07:39/ читать дальше...

Яқиндагина мукаммал таъмирдан чиқа-рилган Нуруллабой мажмуасининг бугунги қиёфасини дабдуристдан таниш қийин. Бу ўзига хос бетакрор нақшлар билан янада чирой очган муҳташам сарой ва мўъжизавий бинонинг кенг саҳнли  майдони сайёҳларнинг севимли манзилига айланган. 
Майдон ўртасида вулқондек фавворалар шовуллаб, отилиб турибди. Соя-салқин хиёбон, ранг-баранг гулзорлар, турфа ажойиб манзараларни кузатган киши “ҳақиқий жаннат шу ерда экан”  демай иложи йўқ.
- Биз Бухоро нефтни қайта ишлаш жамоасидан келганмиз,-дейишди корхонанинг бир гуруҳ ишчи-хизматчилари, - Президентимизга ташаккур, истиқлол байрами муносабати билан халқимизга дам олиш кунларида қулай шароит ва имкониятлар яратиб берганликлари учун. Шундай ёнгинамиздаги эртакнамо шаҳарни кўрмаган эканмиз. Жуда катта таассуротлар, ҳайратлар билан қайтаяпмиз. Энди биз сизларни ўзимизининг Бухорои шарифда кутамиз. Ўзаро борди-келдиларимиз, анъаналаримиз бардавом бўлсин!


12.09.2018 09:51/ читать дальше...

Рақс - асл гўзаллик, нафосат, ҳар бир миллатнинг анъана ва  урф-одатлари билан бирга, инсон қалбидаги ҳис-туйғуларнинг сўзсиз ифодасидир. Ҳар бир давлатнинг ўзига хос миллий санъати, маданияти, шунингдек, ижро услуби бўлганидек, воҳа рақс санъати ҳам етти иқлимга маълуму машҳур. Негаки, шаҳримизга ташриф буюраётган хорижий сайёҳларнинг аксарияти қадим тарихнинг жонли ифодаси бўлган қўҳна қалъада ўтказиб келинаётган сайл, маданий тадбир ҳамда анъанавий фестиваллар томошабини бўлиб, ундаги рақслар жилваси, раққосаларнинг нафис ва беихтиёр кишини ўзига жалб қилувчи хатти-ҳаракатларига  гувоҳ бўлишади.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 4 майдаги “2017-2021 йилларда Хоразм вилояти ва Хива шаҳрининг туризм салоҳиятини комплекс ривожлантириш Дастури тўғрисида”ги қарорида белгиланганидек вилоятимизда туризм соҳасини ривожлантириш, мавжуд туристик имкониятлардан самарали фойдаланишга катта эътибор қаратилмоқда. Ҳорижий ва маҳаллий сайёҳларга сифатли туристик хизматлар ва кўнгилочар дастурлар таклиф этиш орқали халқимизнинг ўзига хос маданияти, санъати, миллий қадриятлари, урф-одатларини дунё миқ-ёсида тарғиб қилиш, шу аснода халқаро маданий алоқаларни ривожлантириш билан бирга она сайёрамизда тинчлик, миллатлараро тотувликни мустаҳкамлаш, шунингдек, ўзаро ҳамкорликни янада тараққий эттиришга муносиб ҳисса қўшиш мақсадида Ўзбекистон Республикаси маданият вазирлиги, Туризмни ривожлантириш давлат қўмитаси, вилоят ҳокимлиги ҳамда қатор ташкилотлар билан ҳамкорликда  14-16 сентябрь кунлари қўҳна ва ҳамиша навқирон, ўтмиш ва бугунни боғлаб турган қадимий шаҳримизда “Рақс сеҳри” Халқаро фестивали ўтказилди.
14 сентябрь. Фестивалнинг илк куни. Кечқурун соат 19:00. Барчанинг нигоҳи “Ичон-қалъа” давлат музей-қўриқхонаси Ота дарвоза майдонига қаратилган. Карнай-сурнай ва доира ҳамоҳанглигида ажиб бир куй  янграб, тантанали анжуманни вилоят ҳокими вазифасини бажарувчи Ф.Эрманов ҳамда Республика маданият вазири Б.Сайфуллаев очиб беришди.
Шундан сўнг қалъа дарвозаси очилиб,  иштирокчилар ва меҳмонлар ичкарига кузатилди.    Фестиваль иштирокчилари ва рақс шайдолари келганлигидан  Хивада гўё ер юзидаги жамики  меҳр нурлари порлагандек бўлди.
Бу фестивалга АҚШ, Япония, Канада, Индонезия, Исроил, Эрон, Ҳиндистон, Чехия, Бангладеш каби мамлакатлардан меҳмонлар ва иштирок этувчи жамоалар ташриф буюрди. 

Нафақат бошқа давлатлардан, балки республикамизнинг барча вилоятлари, Қорақалпоғистон Республикасидан ҳам санъаткорлар қатнашди.
- Фестивалнинг айнан Хивада ўтказилаётгани кишини беихтиёр сехрлаб, гўёки ҳайрат оламига етаклайди. Биз уч кунлик тадбирларга Бухоро, Фарғона, Хоразм, қолаверса, дунё мамлакатларидаги рақс мактабларининг ижро услубларини уйғунлаштирган ҳолда, бир-биридан жозибали рақсларни тайёрлаб келдик, - дейди “Бухоро мавжлари” ансамбли балетмейстери, Ўзбекистонда хизмат кўрсатган маданият ходими Саломат Раҳмонова. - Ўйлайманки, биз бу чи-қишларимиз орқали “Энг яхши саҳналаштирувчи балетмейстр” йўналиши бўйича мукофотни қўлга киритиш ниятимиз бор. Тилагим рақс билан кўнгилларни доим обод этайлик.
Фестивалнинг иккинчи куни ҳам қизиқарли кўнгилочар дастурларга бой бўлди.  Ҳусусан, республикамизнинг турли ҳудудларидан келган амалий санъат усталари ва ҳунармандларнинг нодир қўл иши кўргазмалари намойиш қилинди.
Эрта тонгдан ўчоқ тагига олов қалаётган ошпазлар эса ўз маҳоратларини барча севиб тановул қиладиган, ҳам севимли, ҳам тўйимли палов ва бошқа миллий таомларимизни тайёрлаш орқали кўрсатиб беришди. Хорижий сайёҳлар бевосита жараёнларни юксак ҳаяжон билан кузатиб боришди.
- Хивача ошни татиб кўрдим. Жуда мазали таом экан... Ўзбекистонга қилган саёҳатимда фестивални томоша қилиш бахтига муяссар бўлдим. Ҳеч қачон хотирадан ўчмайдиган мўъжиза, бетак-рор лаҳзалар бу, - дейди истамбуллик Туба Давадоғлу.
Дастур бўйича Соёт маданият ва аҳоли дам олиш марказида вилоятлар рақс жамоалари ўртасида кўрик-танлов ўтказилди. Унда жамоавий ҳамда яккахон рақслар намойиш этилди. Танловни халқаро санъатшунослар, балетмейстер ва таниқли рақс усталари баҳолаб боришди.
- Биз фестивалда илк маротаба иштирок этаяпмиз. “Рақс сеҳри”га жуда катта тайёргарлик билан келганмиз. Ниятимиз олий ўринлардан бирини қўлга киритиш. Зеро, ушбу фес-тиваль келгуси зафарларнинг ибтидоси бўлишига ишонамиз, - дейди Тошкент шаҳрининг “Дилнова” рақс жамоаси раҳбари Азиза Жўраева.
“Orient star”  меҳмон-хонасида  маҳорат дарслари ташкил этилди. Унда раққосалар бир-бирлари билан ўзаро тажриба алмашишди, яьни ижро услубларини  ўрганиб олишди. Бу албатта, улар ўртасидаги ҳамкорлик ва дўстона муносабатни янада мустаҳкамлаш, янгидан-янги истеъдодларни кашф этишда муҳим аҳамият касб этади.
- Фикримча, халқаро фестиваль ҳақиқатан ҳам сеҳрларга бой, чинакам мўъжиза. Менга раққосаларингизни қўл ҳаракатлари ва оҳиста кадамлари жуда ёқди. Ҳурсандлигимдан қувончим ичимга сиғмаяпти, - дейди испаниялик сайёҳ Серҳио Томи.
*   *   *
Мусиқага мос ҳаракатлар қилаётган, қўшиқ сўзларини нозик ифодалар билан тасвирлаётган раққосага барчамиз маҳлиё бўлиб қоламиз. Унинг бу рақсида гўё сеҳр бордай томошаталабларни бир жойга ўтқазиб қўяди ёки ҳаракатга келтириб ўзи баробар рақсга тушириб юборади. Рақс асрлар оша такомиллашиб боради. Мамлакатимиз ҳудудидан топилган қоятош расмларидаги тасвирлардан маълумки, бу санъат тури жуда қадимий эканидан дарак беради. Зардуштийликнинг муқаддас китоби “Авесто”да рақс санъати ўша даврлардаёқ шаклланиб, халқ ва профессионал рақс яъни икки йўналишда ривожланишга киришгани ҳақида маълумотлар бор.
Ҳар бир халқнинг рақс анъаналари, ижро услуби, ўз тасвирий воситалари бўлиб, улар тарихий, ижтимоий, географик шароитлар таъсирида таркиб топиб ривожланган. Кўҳна Хива бағрида анъанавий бўлиб ўтадиган Халқаро “Рақс сеҳри” фес-тивали ана шу дурдоналаримизни дунё нигоҳига ҳавола қилишимизда катта роль ўйнайди. 
Бу йилги фестиваль шукуҳи янада кўтаринки, унутилмас бўлди. Шаҳрисабзда бўлиб ўтган Халқаро “Мақом” анжуманининг кўтаринки кайфияти ила Юртимизнинг барча вилоятлари ва Қорақалпоғис-тон республикасидан ҳамда чет давлатлардан ташриф буюрган рақс гуруҳлари чиқишлари рақс санъати инсонлар ҳаётида муҳим ўринга ва аҳамиятга эга эканини яна бир карра кўрсатди, десак янглишмаган бўламиз. Сабаби унда миллий руҳ, мусиқа ва либосларнинг бир-бирига уйғунлашиб кетиши айнан рақсдаги ҳаракатларда ўз ифодасини топади. 
*  *  * 
Ичон-қалъанинг Арк майдонида “Рақс сеҳри” Халқаро фестивалининг ёпилиш маросими тантанавор тарзда ўтказилди.
Бугун Хива оқшоми таровати ўзгача, байрамона безатилган саҳнада доиралар садоси билан гала концерт дастури бошланди. Феруз мадрасаси пештоқи Арк девори ва “Калта минор” нақшлари ранго-ранг чироқлар ёғдусида янада гўзалроқ жилоланмоқда.
20 дан ортиқ чет мамлакатларининг байроқлари тинчлик, ҳамжиҳатлик, дўстлик рамзи сифатида хилпирамоқда. Дастлаб    фестиваль қатнашчиларини ташкилий қўмита номинациялари, эсдалик совғалари билан тақдирлаш маросими бўлиб ўтди. Мукофотларни вилоят ҳокими вазифасини бажарувчи Ф.Эрманов, Рес-публика маданият вазири Б.Сайфуллаев ва бошқалар тантанали равишда топширдилар. “Бухоро мавжлари” рақс жамоаси, Самарқанд, Наманган, Андижон, Хоразм раққосалари вальс поппурисида жозибадор рақслари билан томошабинларга шодлик, хуррамлик улашдилар.
Япониялик раққоса  қизларнинг ўзбекона доира рақслари, мумтоз “Чаман ичра” ашуласини дуторда япон қизи Комазакининг маҳорат билан ижроси гулдурос қарсақлар билан олқишларга сазовор бўлди. Италиялик созандалар гуруҳи “Тарантелла” ва Индонезиялик раққосанинг “Нусантара” рақслари томошабинларга манзур бўлди.
Ўзбекистон халқ артисти Муяссар Раззақова, Ўзбекистонда хизмат кўрсатган артист Женисбек Пиязовларнинг юксак маҳорат билан ижро қилган “Елена Арияси” ва “Тореазор” опера қўшиқлари Ичон-қалъа бўйлаб гўзаллик ва тароват бахш этди.
Жўрабек Қўшаев ижросидаги Бухора “Мавриги”, Сурхон гуруҳининг “Дўпписи гули”, Ўзбекистонда хизмат кўрсатган артист Ойгул Нодированинг “Дембермес” қўшиқлари концерт дастурини бойитди, даврага янгича шукуҳ олиб кирди.
Хушовоз хонанда Ўзбекистонда хизмат кўр-сатган артист Раҳматжон Қурбоновнинг “Хивакий”          қўшиғига саҳнадаги рақ-қосаларга кўпсонли томошабинлар ва хорижий меҳмонлар жўр бўлдилар.
Ўзбекистон халқ артис-ти Озодбек Назарбеков, Ўзбекистон халқ артистлари Ғафур, Ғулом Эшчоновлар ва Хоразм мақом ансамблининг чиқишлари концерт дастурига кўтаринкилик бағишла-ди ва якунда “Лазги”, “Рақс сеҳри” баралла янгради. 

Давлатназар ЮСУПОВ,
мусиқашунос.
Шахруза МАТЯҚУБОВА,
Дилмурод МАШАРИПОВ,
 “Хива тонги” махсус  
мухбирлари.


20.09.2018 10:03/ читать дальше...

Бундан 21 йил муқаддам худди шу бугун Ичон-қалъанинг Кўҳна Арк майдонига минг-минглаб воҳамиз меҳнат аҳлининг вакиллари, жаҳоннинг турли мамлакатларидан сайёҳлар оқиб кела бошлади. Томошабинлар кечки оқшом турфа рангларда жилоланган саҳнада унутилмас байрам дастурини, фалакда мушакларнинг камалакдек из қолдиришини шоҳиди бўлдилар.
Орадан йиллар, даврлар ўтади. Қўҳна Арк майдонига ташриф буюрган одамлар шуҳрати олам аро кезаётган Хиванинг худди шу бугунги кунини фахр билан эслайдилар.


22.10.2018 12:20/ читать дальше...

Мамлакатимизда иқ-тисодий тараққиётни ва халқимизнинг турмуш фаровонлигини юксалтириш-да, жойларда янги иш ўринларини яратишда му-ҳим аҳамият касб этувчи туризм соҳасини ривожлантириш, юртимизнинг ҳали тўла ишга солинмаган сайёҳлик салоҳиятидан самарали фойдаланишга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Ҳудудларни жадал ривожлантириш, валюта тушуми, аҳолининг турмуш сифати ва даромадларини оширишда мазкур соҳанинг ўрни беқиёс. Ке-йинги йилларда юртимизга келаётган хорижий сайёҳлар оқимини кўпайтириш, ички туризмни кенгайтиришда туризм соҳасига ҳам солиқ имтиёзлари берилиб, янги имкониятлар яратилмоқда. 
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 3 февралдаги «Ўзбекистон Республикаси туризм салоҳиятини ривожлантириш учун қулай шароитлар яратиш бўйича қўшимча ташкилий чора-тадбирлар тўғрисида»ги фармони бу борадаги ишларни янги босқичга кўтаришда муҳим дас-туриламал бўлмоқда. Ушбу ҳужжат ижросини таъминлаш, айниқса, ички сайёҳлик хизматини ривожлантириш борасида вилоятимизда ҳам кенг кўламли ишлар олиб борилмоқда. 
Вилоят ДСБ ҳам туризмни ривожлантириш департаменти билан ҳамкорликда мазкур фармоннинг мазмун-моҳияти ҳамда ижроси бўйича давра суҳбатлари, қолаверса, жойларга чиқиб тадбиркорлик фаолияти билан шуғулланиш истагини билдирган фуқароларга имтиёзлар ҳақида батафсил маълумотлар беришмоқда.
- Юртбошимиз томонидан қабул қилинган фармоннинг мазмуни ва ижросини таъминлашда солиқ хизмати ходимларининг  ўрнига алоҳида эътибор қаратилган, - дейди вилоят ДСБ бошлиғининг ўринбосари Шуҳрат Саидов. - Эндиликда мазкур фармон билан асосий фаолият тури тематик хиёбонлар хизматларини ташкил қилиш бўлган юридик шахслар улар томонидан тематик хиёбонлар фойдаланишга топширилган кундан эътиборан 3 йил муддатга фойда солиғи, ер солиғи ва мол-мулк солиғи, шунингдек, ягона солиқ тўловини тўлашдан озод этиладиган бўлди. Бундан ташқари мазкур фармон билан туристларга хизмат кўрсатувчи ташкилотлар асосан давлат музейлари, галереялар, маданий мерос объектлари ва қўриқланадиган табиий ҳудудлар маъмуриятлари ўз фаолиятидан тушадиган тушумларнинг камида 5 фоизини ўз фаолияти ҳамда тақдим этаётган туризм хизматлари баён этилган реклама-тарқатиш материалларини ўзбек, рус ва инглиз тилларида тайёрлаш ва ададини кўпайтириш учун мажбурий тартибда йўналтиради. Бунда ушбу мақсадларга йўналтирилган харажатлар суммаси бу ташкилотларнинг солиққа тортиладиган базасидан чиқариб ташланади.  
- Ҳозирги кунда вилоятда 89 та сайёҳлик ташкилоти, 29 та туристик фирма фаолият юритмоқда. 60 дан зиёд меҳмонхона хизмати билан шуғулланувчи тадбиркорларнинг фаолияти йўлга қўйилган, шунингдек, яна 17 та меҳмонхонада қурилиш монтаж ишлари олиб борилмоқда. Натижада меҳмонхоналардаги ўринлар сони яна 850 тага кўпаяди. Бундан ташқари тадбиркорлар томонидан 43 ва 33 ўринли сайёҳлар синфига мансуб автобуслар ва 4 та электромобиль сотиб олинди. Йил якунигача соҳадаги транспорт инфратузилмасини янада яхшилаш мақсадида сайёҳлик синфига оид 10 та автобус ва 10 та электромобил сотиб олиниши белгиланди, - дейди вилоят туризмни ривожлантириш департаменти директори в.б. А. Полвонов.  
Вилоятдаги ёдгорлик-ларни, тарихий маданий меросни ўрганишга келган сайёҳлар сони ўтган 9 ойда 1 миллиондан ортиб кетди. Шундан 80 мингга яқини хорижий, қолган 937124 нафари маҳаллий сайёҳлардир. Юқоридаги фармон талабларидан келиб чиққан ҳолда вилоятда оилавий меҳмон уйларини ташкил этиш бўйича 20 та лойиҳаларнинг манзилли рўйхати ишлаб чиқилди. Ушбу лойиҳаларнинг амалга оширилиши билан қўшимча 194 та меҳмон ўринлари яратилади.  Бундан ташқари, Урганч халқаро аэропорти ҳамда Ичон қалъа ҳуду-дида янги интернет тар-моғига симсиз бепул уланиш ҳудудлари (wifi) такомиллаштирилган ҳолда ташкил этилди.    
- Мамлакатимизда тадбиркорликнинг қўл-лаб-қувват-ланаётгани меҳмонхона хизмати фаолиятини янада ривожланишига туртки бўлмоқда, - дейди урганч-лик тадбиркор Алишер Рўзметов. - Вилоятга келаётган туристлар сони кундан-кунга ортиб бормоқда. Биз каби тадбиркорларга солиқ хизмати ходимлари томонидан тадбиркорлар учун бу соҳада яратиб берилаётган имтиёзлар ҳақида кўп маълумотлар берилмоқда. Берилаётган имтиёз ва имкониятлар келажакда фаолиятимизни янада кенгайтиришимизга, хизматлар турини кўпайтиришимизга, қўшимча иш ўринлари яратилишига туртки бўлиши аниқ. 
Демак, ҳудудларда туризмни жадал ривожлантириш мақсадида Давлат раҳбари томонидан яратиб берилаётган бундай имкониятлар ва имтиёзлар ҳудудларда хорижлик туристлар оқими ва туризм хизматлари экспортини кенгайтиришга, тармоқда янги иш ўринлари яратиш асосида аҳолининг бандлик даражасини оширишга, туризм фаолияти субъектлари сонининг кўпайишига хизмат қилади. 
Р.ОТАЖОНОВ,
вилоят ДСБ жамоатчилик билан алоқалар ва ҳуқуқий ахборот шўъбаси бошлиғи.


26.11.2018 09:02/ читать дальше...