SHU KO'HNA ZAMINDA TUG'ILISH,

YASHASH-BAXT!

+998 62 375 24 69

220900 Хива шаҳри

Н. Кубро қўчаси 46-уй

“XIVA TONGI” нашриёт уйи

Главная  /  Туризм  /  БУЮК ИПАК ЙУЛИДАГИ ХОРАЗМ

БУЮК ИПАК ЙУЛИДАГИ ХОРАЗМ

« Назад

08.07.2017 05:26

Юксак маънавият ва маданият маркази бўлмиш Хоразм қадим-қадимдан ўзининг гео-стратегик ўрни, бошқарув салоҳияти ва айниқса, хоразмшоҳлар номи билан тарихда алоҳида ном қолдирган давлатлардан биридир. Милоддан аввалги IV асрда Хоразм Аҳмонийлардан мустақил бўлиб ажралиб чиқади. Македониялик Александр ва Салавкийлар даврида ҳам ўз мустақиллигини сақлаб қолган. Бу эса ўз навбатида, иқтисодиётнинг юксак даражада тараққий этишига ва Хоразмни энди шаклланаётган Буюк Ипак йўлидаги савдо-сотиқ алоқаларида асосий роль ўйновчи марказга айланишига олиб келди.
Кушонлар давридан бошлаб, Хоразм йирик транзит савдо марказларидан бирига айланди. Буюк Ипак йўлининг жанубий тармоғи орқали, Афғонистондан сердолик тош маржонлар, Ҳиндистондан турли хил суяк ҳайкалчалари келтирилган. Қўйқирқилганқалъа ва Жонбосқалъани археолик текшириш жараёнида Миср чиннисидан ишланган узум боши шак-лидаги буюмлар, маржонлар ва ҳайкалчалар топилган. Транзит савдо Хоразм шаҳарлари фаровонлигининг ўсишига имкон беради.
Хоразм кулолчилик буюмлари Жанубий Уралбўйидан тортиб то Бошқирдис-тонгача бўлган ҳудудлардаги ёдгорликлардан ҳам топилган. Буюк Ипак йўлининг шимолий тармоғи Хоразм орқали Қора денгиз бўйларига, ундан Европанинг бошқа ҳудудларига ўтган. Қўйқирқилганқалъа, Жонбосқалъа ва Бозорқалъадан топилган ҳар хил маржонлар Шимолий Қора денгиз бўйи ҳудудларидаги юнон шаҳарларидан келтирилган.
Юнон географи Страбон ўз асарида – “бу дарёда (Амударё ва Узбой) кема юра олади ва у орқали оқим бўйлаб кўплаб ҳинд товарлари Каспий денгизга олиб борилади. Ундан сўнг Албанияга (Кавказортидаги), кейин Кир (Кура) дарёсига чиқилиб, у орқали Понт Эвксин (Қора денгиз)га чиқилган” – деб кўрсатиб ўтган эди.
Изланишлар шуни кўрсатади-ки, Буюк Ипак йўлининг жанубий ва шимолий тармоқларининг Хоразм шаҳарлари орқали ўтиши унинг янада дунёга танилишида катта ҳисса қўшди.
Хоразм Марказий Осиё ва Европа савдо-сотиғида, маънавий ва маданий ҳаётида етакчи роль ўйнаб келган. Ҳозирги кунда ҳам воҳа ўзининг ҳунармандчилик, санъат, меъморчилик, тарихнавислик соҳалари билан машҳурдир.

Г.ЁҚУБОВА,
Хива иқтисодиёт ва сервис касб-ҳунар коллежи тарих фани ўқитувчиси.