SHU KO'HNA ZAMINDA TUG'ILISH,

YASHASH-BAXT!

+998 62 375 24 69

220900 Хива шаҳри

Н. Кубро қўчаси 46-уй

“XIVA TONGI” нашриёт уйи

Главная  /  Туризм

Хива сайёҳлар нигоҳида

Рақс - асл гўзаллик, нафосат, ҳар бир миллатнинг анъана ва  урф-одатлари билан бирга, инсон қалбидаги ҳис-туйғуларнинг сўзсиз ифодасидир. Ҳар бир давлатнинг ўзига хос миллий санъати, маданияти, шунингдек, ижро услуби бўлганидек, воҳа рақс санъати ҳам етти иқлимга маълуму машҳур. Негаки, шаҳримизга ташриф буюраётган хорижий сайёҳларнинг аксарияти қадим тарихнинг жонли ифодаси бўлган қўҳна қалъада ўтказиб келинаётган сайл, маданий тадбир ҳамда анъанавий фестиваллар томошабини бўлиб, ундаги рақслар жилваси, раққосаларнинг нафис ва беихтиёр кишини ўзига жалб қилувчи хатти-ҳаракатларига  гувоҳ бўлишади.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 4 майдаги “2017-2021 йилларда Хоразм вилояти ва Хива шаҳрининг туризм салоҳиятини комплекс ривожлантириш Дастури тўғрисида”ги қарорида белгиланганидек вилоятимизда туризм соҳасини ривожлантириш, мавжуд туристик имкониятлардан самарали фойдаланишга катта эътибор қаратилмоқда. Ҳорижий ва маҳаллий сайёҳларга сифатли туристик хизматлар ва кўнгилочар дастурлар таклиф этиш орқали халқимизнинг ўзига хос маданияти, санъати, миллий қадриятлари, урф-одатларини дунё миқ-ёсида тарғиб қилиш, шу аснода халқаро маданий алоқаларни ривожлантириш билан бирга она сайёрамизда тинчлик, миллатлараро тотувликни мустаҳкамлаш, шунингдек, ўзаро ҳамкорликни янада тараққий эттиришга муносиб ҳисса қўшиш мақсадида Ўзбекистон Республикаси маданият вазирлиги, Туризмни ривожлантириш давлат қўмитаси, вилоят ҳокимлиги ҳамда қатор ташкилотлар билан ҳамкорликда  14-16 сентябрь кунлари қўҳна ва ҳамиша навқирон, ўтмиш ва бугунни боғлаб турган қадимий шаҳримизда “Рақс сеҳри” Халқаро фестивали ўтказилди.
14 сентябрь. Фестивалнинг илк куни. Кечқурун соат 19:00. Барчанинг нигоҳи “Ичон-қалъа” давлат музей-қўриқхонаси Ота дарвоза майдонига қаратилган. Карнай-сурнай ва доира ҳамоҳанглигида ажиб бир куй  янграб, тантанали анжуманни вилоят ҳокими вазифасини бажарувчи Ф.Эрманов ҳамда Республика маданият вазири Б.Сайфуллаев очиб беришди.
Шундан сўнг қалъа дарвозаси очилиб,  иштирокчилар ва меҳмонлар ичкарига кузатилди.    Фестиваль иштирокчилари ва рақс шайдолари келганлигидан  Хивада гўё ер юзидаги жамики  меҳр нурлари порлагандек бўлди.
Бу фестивалга АҚШ, Япония, Канада, Индонезия, Исроил, Эрон, Ҳиндистон, Чехия, Бангладеш каби мамлакатлардан меҳмонлар ва иштирок этувчи жамоалар ташриф буюрди. 

Нафақат бошқа давлатлардан, балки республикамизнинг барча вилоятлари, Қорақалпоғистон Республикасидан ҳам санъаткорлар қатнашди.
- Фестивалнинг айнан Хивада ўтказилаётгани кишини беихтиёр сехрлаб, гўёки ҳайрат оламига етаклайди. Биз уч кунлик тадбирларга Бухоро, Фарғона, Хоразм, қолаверса, дунё мамлакатларидаги рақс мактабларининг ижро услубларини уйғунлаштирган ҳолда, бир-биридан жозибали рақсларни тайёрлаб келдик, - дейди “Бухоро мавжлари” ансамбли балетмейстери, Ўзбекистонда хизмат кўрсатган маданият ходими Саломат Раҳмонова. - Ўйлайманки, биз бу чи-қишларимиз орқали “Энг яхши саҳналаштирувчи балетмейстр” йўналиши бўйича мукофотни қўлга киритиш ниятимиз бор. Тилагим рақс билан кўнгилларни доим обод этайлик.
Фестивалнинг иккинчи куни ҳам қизиқарли кўнгилочар дастурларга бой бўлди.  Ҳусусан, республикамизнинг турли ҳудудларидан келган амалий санъат усталари ва ҳунармандларнинг нодир қўл иши кўргазмалари намойиш қилинди.
Эрта тонгдан ўчоқ тагига олов қалаётган ошпазлар эса ўз маҳоратларини барча севиб тановул қиладиган, ҳам севимли, ҳам тўйимли палов ва бошқа миллий таомларимизни тайёрлаш орқали кўрсатиб беришди. Хорижий сайёҳлар бевосита жараёнларни юксак ҳаяжон билан кузатиб боришди.
- Хивача ошни татиб кўрдим. Жуда мазали таом экан... Ўзбекистонга қилган саёҳатимда фестивални томоша қилиш бахтига муяссар бўлдим. Ҳеч қачон хотирадан ўчмайдиган мўъжиза, бетак-рор лаҳзалар бу, - дейди истамбуллик Туба Давадоғлу.
Дастур бўйича Соёт маданият ва аҳоли дам олиш марказида вилоятлар рақс жамоалари ўртасида кўрик-танлов ўтказилди. Унда жамоавий ҳамда яккахон рақслар намойиш этилди. Танловни халқаро санъатшунослар, балетмейстер ва таниқли рақс усталари баҳолаб боришди.
- Биз фестивалда илк маротаба иштирок этаяпмиз. “Рақс сеҳри”га жуда катта тайёргарлик билан келганмиз. Ниятимиз олий ўринлардан бирини қўлга киритиш. Зеро, ушбу фес-тиваль келгуси зафарларнинг ибтидоси бўлишига ишонамиз, - дейди Тошкент шаҳрининг “Дилнова” рақс жамоаси раҳбари Азиза Жўраева.
“Orient star”  меҳмон-хонасида  маҳорат дарслари ташкил этилди. Унда раққосалар бир-бирлари билан ўзаро тажриба алмашишди, яьни ижро услубларини  ўрганиб олишди. Бу албатта, улар ўртасидаги ҳамкорлик ва дўстона муносабатни янада мустаҳкамлаш, янгидан-янги истеъдодларни кашф этишда муҳим аҳамият касб этади.
- Фикримча, халқаро фестиваль ҳақиқатан ҳам сеҳрларга бой, чинакам мўъжиза. Менга раққосаларингизни қўл ҳаракатлари ва оҳиста кадамлари жуда ёқди. Ҳурсандлигимдан қувончим ичимга сиғмаяпти, - дейди испаниялик сайёҳ Серҳио Томи.
*   *   *
Мусиқага мос ҳаракатлар қилаётган, қўшиқ сўзларини нозик ифодалар билан тасвирлаётган раққосага барчамиз маҳлиё бўлиб қоламиз. Унинг бу рақсида гўё сеҳр бордай томошаталабларни бир жойга ўтқазиб қўяди ёки ҳаракатга келтириб ўзи баробар рақсга тушириб юборади. Рақс асрлар оша такомиллашиб боради. Мамлакатимиз ҳудудидан топилган қоятош расмларидаги тасвирлардан маълумки, бу санъат тури жуда қадимий эканидан дарак беради. Зардуштийликнинг муқаддас китоби “Авесто”да рақс санъати ўша даврлардаёқ шаклланиб, халқ ва профессионал рақс яъни икки йўналишда ривожланишга киришгани ҳақида маълумотлар бор.
Ҳар бир халқнинг рақс анъаналари, ижро услуби, ўз тасвирий воситалари бўлиб, улар тарихий, ижтимоий, географик шароитлар таъсирида таркиб топиб ривожланган. Кўҳна Хива бағрида анъанавий бўлиб ўтадиган Халқаро “Рақс сеҳри” фес-тивали ана шу дурдоналаримизни дунё нигоҳига ҳавола қилишимизда катта роль ўйнайди. 
Бу йилги фестиваль шукуҳи янада кўтаринки, унутилмас бўлди. Шаҳрисабзда бўлиб ўтган Халқаро “Мақом” анжуманининг кўтаринки кайфияти ила Юртимизнинг барча вилоятлари ва Қорақалпоғис-тон республикасидан ҳамда чет давлатлардан ташриф буюрган рақс гуруҳлари чиқишлари рақс санъати инсонлар ҳаётида муҳим ўринга ва аҳамиятга эга эканини яна бир карра кўрсатди, десак янглишмаган бўламиз. Сабаби унда миллий руҳ, мусиқа ва либосларнинг бир-бирига уйғунлашиб кетиши айнан рақсдаги ҳаракатларда ўз ифодасини топади. 
*  *  * 
Ичон-қалъанинг Арк майдонида “Рақс сеҳри” Халқаро фестивалининг ёпилиш маросими тантанавор тарзда ўтказилди.
Бугун Хива оқшоми таровати ўзгача, байрамона безатилган саҳнада доиралар садоси билан гала концерт дастури бошланди. Феруз мадрасаси пештоқи Арк девори ва “Калта минор” нақшлари ранго-ранг чироқлар ёғдусида янада гўзалроқ жилоланмоқда.
20 дан ортиқ чет мамлакатларининг байроқлари тинчлик, ҳамжиҳатлик, дўстлик рамзи сифатида хилпирамоқда. Дастлаб    фестиваль қатнашчиларини ташкилий қўмита номинациялари, эсдалик совғалари билан тақдирлаш маросими бўлиб ўтди. Мукофотларни вилоят ҳокими вазифасини бажарувчи Ф.Эрманов, Рес-публика маданият вазири Б.Сайфуллаев ва бошқалар тантанали равишда топширдилар. “Бухоро мавжлари” рақс жамоаси, Самарқанд, Наманган, Андижон, Хоразм раққосалари вальс поппурисида жозибадор рақслари билан томошабинларга шодлик, хуррамлик улашдилар.
Япониялик раққоса  қизларнинг ўзбекона доира рақслари, мумтоз “Чаман ичра” ашуласини дуторда япон қизи Комазакининг маҳорат билан ижроси гулдурос қарсақлар билан олқишларга сазовор бўлди. Италиялик созандалар гуруҳи “Тарантелла” ва Индонезиялик раққосанинг “Нусантара” рақслари томошабинларга манзур бўлди.
Ўзбекистон халқ артисти Муяссар Раззақова, Ўзбекистонда хизмат кўрсатган артист Женисбек Пиязовларнинг юксак маҳорат билан ижро қилган “Елена Арияси” ва “Тореазор” опера қўшиқлари Ичон-қалъа бўйлаб гўзаллик ва тароват бахш этди.
Жўрабек Қўшаев ижросидаги Бухора “Мавриги”, Сурхон гуруҳининг “Дўпписи гули”, Ўзбекистонда хизмат кўрсатган артист Ойгул Нодированинг “Дембермес” қўшиқлари концерт дастурини бойитди, даврага янгича шукуҳ олиб кирди.
Хушовоз хонанда Ўзбекистонда хизмат кўр-сатган артист Раҳматжон Қурбоновнинг “Хивакий”          қўшиғига саҳнадаги рақ-қосаларга кўпсонли томошабинлар ва хорижий меҳмонлар жўр бўлдилар.
Ўзбекистон халқ артис-ти Озодбек Назарбеков, Ўзбекистон халқ артистлари Ғафур, Ғулом Эшчоновлар ва Хоразм мақом ансамблининг чиқишлари концерт дастурига кўтаринкилик бағишла-ди ва якунда “Лазги”, “Рақс сеҳри” баралла янгради. 

Давлатназар ЮСУПОВ,
мусиқашунос.
Шахруза МАТЯҚУБОВА,
Дилмурод МАШАРИПОВ,
 “Хива тонги” махсус  
мухбирлари.


20.09.2018 10:03/ читать дальше...

Бундан 21 йил муқаддам худди шу бугун Ичон-қалъанинг Кўҳна Арк майдонига минг-минглаб воҳамиз меҳнат аҳлининг вакиллари, жаҳоннинг турли мамлакатларидан сайёҳлар оқиб кела бошлади. Томошабинлар кечки оқшом турфа рангларда жилоланган саҳнада унутилмас байрам дастурини, фалакда мушакларнинг камалакдек из қолдиришини шоҳиди бўлдилар.
Орадан йиллар, даврлар ўтади. Қўҳна Арк майдонига ташриф буюрган одамлар шуҳрати олам аро кезаётган Хиванинг худди шу бугунги кунини фахр билан эслайдилар.


22.10.2018 12:20/ читать дальше...