SHU KO'HNA ZAMINDA TUG'ILISH,

YASHASH-BAXT!

+998 62 375 24 69

220900 Хива шаҳри

Н. Кубро қўчаси 46-уй

“XIVA TONGI” нашриёт уйи

Главная  /  Туризм

Хива сайёҳлар нигоҳида

Хива шаҳрининг дунёга машҳур Ичон ва Дешон қалъасига ташриф буюрган меҳмон борки, унинг тарихи ва ўзига хос кўринишидан ҳайратланади. Меъморий обидаларининг ансамбль кўринишидаги жойлашуви ҳар бир сайёҳга манзур бўлади.
Ичон қалъага 4 та – Ота дарвоза, Боғча, Полвон, Тош дарвозалардан кириб борилади.
Қайси дарвозадан киришдан қатъи назар эртакмонанд жойга тушиб қолгандай хис қилади, киши ўзини. Ёнма-ён, аммо бири иккинчисини такрорламайдиган меъморчилик намуналари бўлмиш масжиду мадрасалар, хонақоҳ ва миноралар ипга терилган марварид мисолдир. Уларнинг ҳар бири тарих қат-қатидаги воқеликларни сўйлаётгандай таассурот қолдиради одамда.
Мозий қаъридан афсона ва ривоятлар сўзла-ётган шаҳарнинг ҳар бир тошидан куй таралади гўё. Қалъанинг тор, бир-бирига туташ йўлаклари, бири-иккинчисини так-рорламайдиган иморатлар қаршисидан олиб чиқади. Ҳар бирининг ўз афсона ва ривояти бор.
Маъмун академиясининг қайта ташкил этилиши Хива шаҳрининг жаҳон цивилизациясидаги ўрни ва аҳамиятини кўрсатишда муҳим воқеа-лардан бири бўлди. Бугун академияда шаҳарнинг тарихий ва меъморий ёдгорликларини ўрганиш ишлари изчил давом эттирилмоқда.
1997 йил 20 октябрь куни Хива шаҳрининг 2500 йиллиги жаҳон миқёсида кенг нишонланди. Очиқ осмон остидаги музей шаҳарнинг эртакмонанд, дея аталишида ҳам маъно бор. Сабаби Хива – Марказий Осиёдаги одамлар яшайдиган ягона музей шаҳардир. Буни шаҳримизга келган кўпгина сайёҳлар ҳам таъкидлашган.
Жонли шаҳар, эртакмонанд, де-я таъриф этилишининг сабаби ҳам Ичон-қалъада одамлар ҳозирги кунгача аждодлари уйи чироғини ёқиб яшашмоқда.
Дунёга машҳур Афина, Қоҳира, Рим шаҳарларига тенгдош бўлган Хива жаҳон маданияти меъросига қабул қилинган 100-шаҳардир. Ал-Хораз-мий, аз-Замаҳшарий Наж-миддин Қубро, Паҳлавон Маҳмуд, Абулғозий Баҳо-дирхон, Муҳаммад Раҳимхон, Мунис, Огаҳий каби буюк зотларни етказиб берган бу заминда бугун ҳам бунёдкорлик ишлари авжида.
Жорий йилнинг 27-28 январь ҳамда 14 октябрь кунлари Президентимиз Шавкат Мирзиёевнинг вилоятимизга ташрифи чоғида воҳада қатор истиқболли лойиҳалар амалга оширилишини таъкидладилар. Урганчдан Хивагача темир йўл ва Хива шаҳрида замонавий вокзал барпо этиш, бу йўлда келгусида юқори тезлик билан ҳаракатланувчи “AFROSIYOB” поезди қатновини йўлга қўйилишини алоҳида қайд қилган эдилар.
Ҳозирда вокзал ва темир йўл қурилиши ишлари жадал суръатларда олиб борилмоқда. Шаҳримиз қиёфаси ҳам ўзгариб бораётгани, аҳолимиз узоғини яқин қилувчи поезд келишидан халқимиз мамнун.
Ушбу бунёдкорлик ишлари шаҳримизга янгича қиёфа берибгина қолмай, Хива аҳолиси ва бу ерга келувчи сайёҳларга ҳам қулайдир. Шунингдек, темир йўл иқтисодий ривожланишда ҳам аҳамиятлидир.
Минг йилликларга назар солсак, ҳар бир давр-нинг ҳукмдорлари ўз даврида қурилиш ва бун-ёдкорлик ишлари олиб боришган. Ана шу бино, иншоотлар уларнинг ишларини авлодларга ўрнак қилиб кўрсатишда воситадир.
Мустақиллик даврида ҳам ота-боболаримиз анъанаси давом эттирилди, десак хато бўлмайди. Биринчи Президентимиз Ислом Каримов бошчилигида шаҳримизда қайта ташкил этилган Маъмун академияси, янгидан бунёд этилган “Болалар шаҳарчаси” Хива кўркига кўрк қўшиб турибди.
Жорий йилнинг14 октябрида Давлатимиз раҳбари шаҳримизга келиб “Фаровон” меҳмон-хонасининг қурилиш майдонида бўлди. Мамлакатимизда энг яхши меҳмонхоналардан бири бўлиши кераклиги айтилаётган бу янги иморатнинг қурилиши ва Хивадаги темир йўл вокзали аждодлардан мерос бун-ёдкорлик анъаналарининг бардавом эканини кўрсатиб турибди.
Бу ишларнинг бари 20 октябрь - Хива шаҳрининг 2500 йиллик тўйи нишонланган кунга ажойиб туҳфадир. Айнан шу қутлуғ санага бугун 20 йил тўлди.
Тарих саҳифаларига муҳрланувчи бу кун авлодларимизга шонли ўт-миш ҳақида ҳақиқатдан сўйлайди.

Шахруза Матёқубова.


21.10.2017 11:32/ читать дальше...

Ўзбекистон Респуб-ликаси Президенти Ш.М.Мирзиёевнинг 2017 йил 27январь куни Хоразм Маъмун академиясига ташрифи чоғида академия фаолиятини кучайтириш, унинг моддий-техник базасини яхшилаш, бу ерга иқтидорли ёш олимларни жалб қилиш ва янги иш ўринларини яратиш бўйича берган топшириқ ва кўрсатмалари ҳамда Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг “Хоразм Маъмун академиясининг фаолиятини янада ривожлантириш ва такомиллаштиришга доир кўшимча чора тадбирлар тўғрисида”ги қарорига асосан бир қатор ишлар амалга оширилди. Жумладан, “Хоразм тарихи ва маданияти” доимий экспозицияси музейида буклет ва флайерлар (ўзбек, рус, инглиз тилларида) тайёрланди. Электрон киоскалар Хоразм тарихи ва маданияти хақида маълумот берувчи янги тақдимотлар, видеофильм-лар билан тўлдирилди. Археолог олимлар томонидан “Хумбузтепа”дан топилган сопол буюмлар музей экспонатлари сонини янада бойитди. Шунингдек, мактаб, коллеж, академик лицейлар, университет талабаларини Хоразм тарихи ва маданиятидан хабардор этиш, она Ватанга бўлган муҳаббат ва садоқатни тарбиялаш мақсадида уларни музейга жалб қилиш учун тарғибот - ташвиқот ишлари олиб борилди.
Шунингдек, яна бошқа бир қатор ишлар амалга ошириш режалаштирилган. Жумладан, Ўзбекистон тарихи давлат музейи билан ҳамкорликда “Хоразм дурдоналари” каталоги ва буклетларини чоп этиш, вилоят аҳолиси ва сайёҳларнинг Хоразм тарихига қизиқишини ошириш мақсадида умумий ва ўрта махсус таълим муассасаларининг ўқувчилари, олий таълим муассасалари талабаларини, бошқа корхона-ташкилотларни ва вилоят меҳмонларининг Маъмун академияси музейига ташрифини ташкил этиш, ушбу музейни ҳам сайёҳлик йўналишига киритиш юзасидан чора–тадбирлар ва Республикадаги туризм соҳасида фаолият юритувчи тадбиркорлик субъектлари ўртасида музейни кенг тарғиб қилиш ишларини амалга ошириш, ўзбек, рус ва инглиз тилларида экспозиция сайтини яратиш, экспозициянинг даромадлари ҳисобига янги иш ўринлари яратиш, чет эл ва маҳаллий музейлар ва экспозицияларда малака оширишни йўлга қўйиш.
Ушбу музей экспозицияси учун ишлаб чиқилган концепцияга асосан, экспозиция жами 12 та бўлимни ўз ичига олган ҳолда яратилган.
Экспозициянинг етакчи бўлимларида Хива хонли-гининг парчаланиши ва янги ижтимоий ҳаракатлар-нинг вужудга келиши билан бирга, 4 йил фаолият юритган ХХСР давлати тўғрисида маълумотлар берилади. Шунингдек, ўлкада шўролар ҳокимятининг ўрнатилиши, қатағонлик ва пахта сиёсати, уруш йилларида юз берган тарихий жараёнлар, Орол денгизи ва унинг фалокати ифодаланган. Ушбу бўлимдан ХХСР пул бирлиги, ХХ асрга оид сопол ва мисдан ясалган буюмлар, нақшинкор ёғоч эшик каби экспонатлар жой олган.
Мустақилликдан сўнг қўлга киритилган ютуқлар, фаолият юритаёган хорижий қўшма корхоналар, маданият, маориф, спорт каби сохалар тўғрисида ҳам маълумотлар батафсил ёритилган.
Ҳозирги кунда Хоразм тарихи ва маданияти доимий экспозицияси залларида жами 261 та экспонат жой олган бўлиб, уларнинг кўпчилик қисмини турли даврларга оид археологик топилмалар ташкил қилади. Бундан ташқари музейда танга пуллар, шунингдек, нодир китоблар, олача матосидан ясалган ХIХ аср охири ХХ аср бошларига оид эркаклар тўни ва аёллар йелаги, сопол ҳайкалчалар, тақинчоқлар жой олган.
З.РАЖАБОВ,
Хоразм Маъмун академияси “Хоразм тарихи ва маданияти” доимий экспозицияси мудири,
Б.САПАРБАЕВ,
академия илмий ходими.


11.11.2017 04:21/ читать дальше...

Илм нури дунёларни ёритади. Бу зиёни таратаётган маскан эса инсоният ҳурматида, эъзозида, ардоғидадир. Асрлар давомида одамлар томонидан асос солинган илм даргоҳларида тўпланган билимлар кишилар ҳаётини тубдан ўзгартириб юборган. Маъмун академияси ҳам ана шундай масканлардандир.
Тарихан назар ташласак, академия унча кўп фаолият олиб бормаган бўлса-да, (1004-1017 йиллар) у ерда Беруний, Ибн-Сино, Ал-Хоразмий каби етук алломалар илмий изланишлар олиб боришида катта аҳамият касб этган.
Мустақиллигимизнинг қўлга киритилиши биз учун катта имкониятлар эшигини очди. Хива шаҳрининг 2500 йиллиги нишонланаётган 1997 йил 20 октябрь куни бўлиб ўтган тантанали маросимда Биринчи Президентимиз Ислом Каримов Маъмун академиясининг қайта ташкил этилиши тўғрисидаги қу-вончли хабарни етказдилар. Шундан сўнг кўп ўтмай “Хоразм Маъмун академиясини қайтадан ташкил этиш тўғрисида”ги Фармони эълон қилинди.
Бу йил 11 ноябр куни ана шу тарихий санага 20 йил тўлди. Тарихан қисқа муддат бўлиб кўринсада, ўтган йиллар мобайнида академияда турли соҳалар бўйича катта ютуқларга эришилди.
Тарих, адабиёт, табиий ва аниқ фанларга оид адабиётларнинг чуқур ўрганилиши ва улар асосида олиб борилаётган илмий изланишлар самараси ўлароқ “Қадимий ва ўрта асрларда Хоразм давлатчилиги тарихи” мавзуидаги илмий изланишлар натижасида Хоразм давлатчилиги тарихи 3000 йиллик экани илмий далиллар билан исботланди. “IX-XIII асрларда Хоразм ёзма адабиёти ва ёзма эпос. IX-XIII асрлар Хоразм ёдномалари тили” мавзуидаги тадқиқотда эса “Авесто”даги мифологик қатлам билан Хоразм ёзма адабиёти оғзаки афсоналар ҳамда ривоятлар қиёсий таҳлил қилинган.
Бу изланишлар халқи-мизни ўз маданияти ва тарихи ҳақидаги билимларини ошириб қолмасдан юртимизнинг жаҳон цивилизациясидаги ўрнини дунё аҳлига илмий далиллар орқали исботлаб берди.
Аҳолимизнинг истеъмол маҳсулотлари сифатини яхшилаш, тупроқ, иқлим шароити муаммоларини ўрганиб, уларни бартараф этишда ҳам академияда бир қатор ишлар амалга оширилган ва улар бугун ҳам давом эттирилмоқда.
Воҳамиз тупроқ иқлим шароитида истиқболли, серхосил, касаллик ва зараркунандаларга чидамли ўсимликлар турлари ўрганилиб, экинларни экишнинг биологик асослари тадқиқ қилинди. Шунингдек, оралиқ ва так-рорий экишда озуқавий экинларни парвариш қи-лишнинг самарали технологиялари ва маккажўхори уруғлик тизимини яратиш бўйича изланишлар, тупроқ шўрланиши қонуниятларини аниқлаб, қишлоқ хўжалиги экинлари хосилдорлигини ошириш бўйича тавсиялар берилди. Сув танқислиги шароитида ернинг шўрини ювиш, чигит уруғини оптимал муддатларда ундириб олиш, экинларни мавсумий суғоришларда заҳкаш сувларидан фойдаланиш бўйича тавсиялар ишлаб чиқилди.
Албатта, бундай изланиш ва тавсиялар табиий шароитни яхшилаб қолмасдан аҳоли турмуш даражаси ошишига ҳам сезиларли таъсир кўрсатади.
Бугунги кунда академияда қилинаётган ишлар эса келажакда бу даргоҳ ва унда фаолият олиб бораётган олимлар, илмий ходимлар номини тарих саҳифаларига муҳрлашга асос бўла олади.
Академида ташкил этилаётган семинарлар, рес-публика ва халқаро конференцияларнинг ўтказилиши ёш тадқиқотчилар учун малакасини оширишда муҳим аҳамиятга эга. Жаҳондаги нуфузли университетлар билан ҳамкорлиги ҳам кенгайиб бормоқда. АҚШнинг Калифорния, Индиана, Блумингтон университетлари билан “Функцияларнинг геометрик назарияси” мавзуидаги лойиҳа юзасидан ҳамкорлик ўрнатилди. Калифорния университети, Ўзбекистон Миллий университети, УрДУ ва Маъмун акдемияси ҳамкорлигида ўтказилган “Америка – Ўзбекистон математикларининг II-конференцияси” ёш математиклар учун тажриба орттириш вазифасини ўтади.
20 та давлатдан таклиф қилинган 42 нафар экспертлар ва ўзбекистонлик 70 нафар талаба, ёш олим ва профессорлар иштирок этган “Конденсирланган муҳитлар физикасининг янги ютуқлари: Квант транспорти, топологик эффектлар ва паст ўлчамли тизимларда энергияни бошқа турга айлантириш” мавзуидаги халқаро конференция академия ва УрДУ ҳамкорлигида ташкил этилган эди. Бундан ташқари академияга тарихий обидалар муҳофазаси бўйича ЮНЕСКО вакиллари ташриф буюришди ва семинар ўтказилди.
Юқорида зикр этилган ишларнинг бари жорий йилда амалга оширилган ва улар бир шингили холос.
Илм сирларини очишда ва янгиликлар яратишда академия ходимларига куч-ғайрат, шижоат тилаймиз.
Х.АМИНОВ,
УрДУ тарих факультети ўқитувчиси.
Ш.МАТЁҚУБОВА,
«Хива тонги» мухбири.

 

 


27.11.2017 09:38/ читать дальше...

“Хива Мурувват” ногирон ва қариялар учун интернат-уйида ташкил этилган тадбир ана шундай шиор остида ўтди.
Ўзбекистон ёшлар иттифоқи туман Кенгаши ва 52-сон умумтаълим мактаби ёшлар иттифоқи етакчиси ҳамда ўқувчилари ҳамкорлигида ташкил этилган маънавий-маърифий, бадиий хайрия тадбири жамиятда ҳеч бир инсон меҳр-эътибордан четда қолмаслигининг намунаси бўлди.
Туман мактаб ва коллежлари етакчилари, ўқувчилар ҳамда ОАВ ходимлари иштирок этган ушбу тадбирда 52-сон мактаб ўқувчилари томонидан шеър, қўшиқлар ижро этилди, ота-онага ва катталарга ҳурмат-эътибор ифода этилган саҳна кўринишлари намойиш этилди.
“Мурувват уйи”да яшовчилар бу эътибордан мамнун эканликларини билдиришди.
- Тадбир унинг ташкилотчиси 52-сон мактаб етакчиси Гулзода Сатторова томонидан ижобий ташкил этилди, - дейди ёшлар иттифоқи туман кенгаши раиси вазифасини бажарувчи Қувондиқ Хакимов, - У ҳамиша мана шундай тадбирларда фаол ва ташкилотчи.
“Мурувват уйи” ногирон ва қарияларига ташкилотчилар томонидан хайрия совғалари топширилди.

(Ўз мухбиримиздан).


27.11.2017 09:43/ читать дальше...